Równość dostępu do świadczeń w dwusektorowym systemie zdrowia

Jak zapobiec pogłębianiu się nierówności polskich pacjentów w dostępie do podstawowych świadczeń zdrowotnych, także finansowanych ze środków publicznych; jakie świadczenia zdrowotne powinny być w aktualnej polskiej sytuacji traktowane jako podstawowe, a tym samym finansowane ze środków publicznych; jakie regulacje wprowadzić, aby nie dopuścić do dalszego – zagrażającego społecznej równowadze i sprawiedliwości – „wysysaniu” (szczególnie osobowych) zasobów z sektora publicznego przez rozrastający się sektor prywatny?

Prawo do odmowy zgody na leczenie

Czy kompetentny pacjent ma zawsze prawo odmówić zgody na zalecaną mu formę leczenia, nawet jeśli naraża się przez to na utratę zdrowia lub życia; czy też sam sprzeciw wobec takiej medycznie nieodzownej terapii może być traktowany jak prawdopodobny przejaw – lub wręcz niezbity dowód – braku kompetencji, warunkującej obowiązek respektowania podejmowanych przez niego decyzji?

Zakres prawa do aborcji

Czy aborcja powinna być dostępna na życzenie, a jeżeli tak, to do którego miesiąca ciąży i pod jakimi warunkami (czy np. kobieta zastanawiająca się nad przerwaniem ciąży powinna przejść konsultację psychologiczną); czy należy przywrócić legalność aborcji ze względu na ciężkie uszkodzenie płodu, a jeżeli tak, to jakie jego uszkodzenie uznać za wystarczająco ciężkie?

Warunki dostępu do antykoncepcji awaryjnej

Czy farmakologiczna antykoncepcja po stosunku niezabezpieczonym lub w przypadku „awarii” innych form antykoncepcji powinna być dostępna bez żadnych ograniczeń, czy jedynie na receptę lekarza, czy może bez recepty, ale z informacją farmaceutyczną; czy ograniczanie dostępu do niej jest uzasadniane przez racje medyczne, czy tylko przez dyskusyjne względy ideologiczne?

Prawo do refundacji procedury in vitro

Czy prawo do zapłodnienia pozaustrojowego powinno w określonych warunkach (w przypadku potwierdzonej niepłodności, nieprzekraczania górnej granicy wieku, spełniania konkretnych wskazań medycznych) przysługiwać wyłącznie parom heteroseksualnym, czy też być przyznawane również osobom samotnym lub parom jednopłciowym?

Odpowiedzialność lekarzy za błędy medyczne

Jakie formy jej egzekwowania (karna, cywilna, dyscyplinarna) służą interesom pacjentów, a jakie prowadzą raczej do „medycyny defensywnej”?

Prawo do odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu poniesiony w trakcie świadczeń medycznych

Czy obecne formy jego realizacji w Polsce (z tytułu odpowiedzialności cywilnej i w ramach kompensacji no-fault) są wystarczające; czy niemożliwość uzyskania odszkodowania za szkodę spowodowaną przez świadczenie medycznie nieoptymalne, ale zaakceptowane przez pacjenta nie sprawia, że konsekwencje niedoświadczenia lub niedokształcenia lekarza ponosi jego pacjent?

Kontrowersyjne regulacje i procedury w polskiej ochronie zdrowia psychicznego

Można do nich zaliczyć przymusowe leczenie psychiatryczne (toczą się spory, czy jest ono w Polsce wdrażane zbyt pochopnie, czy raczej zbyt późno), ubezwłasnowolnienie (krytykowane jako daleko idąca ingerencja w prawa człowieka, dająca się zastąpić mniej radykalną formą ograniczenia wolności decyzji) lub stosowanie przymusu bezpośredniego. Jest do dyskusji, czy zakres tych praktyk nie powinien zostać formalnie i faktycznie ograniczony, bez szkody dla bezpieczeństwa publicznego, a z korzyścią dla dobrostanu i statusu poddawanych im pacjentów.

Reguła świadomej zgody w badaniach z udziałem ludzi

Czy każde badanie z udziałem ludzi wymaga, jak się nierzadko powtarza, uzyskania w pełni świadomej zgody jego uczestników; czy tak bezwzględna reguła świadomej zgody nie utrudnia, a czasem wręcz uniemożliwia przeprowadzenia wielu rodzajów badań naukowych, które ze względów poznawczych, a także społecznych zasługują na przeprowadzenie; czy zatem w celu obrony możliwości tego typu badań (np. dokonywanych w sytuacjach nagłych lub zawierających elementy decepcji) obowiązek uzyskania świadomej zgody uczestników nie powinien zostać w pewien sposób ograniczony albo osłabiony, a jeśli tak, to w jakim zakresie oraz w jakim stopniu?

Swoboda badań naukowych i ochrona prywatności

Polska Konstytucja gwarantuje obywatelom zarówno wolność badań naukowych, jak ochronę prywatności. To jednak zaraz nasuwa pytanie, jak pogodzić ze sobą te konstytucyjne prawa, skoro w interesie badań naukowych leży nieraz przekazywanie danych indywidualnych osób. Najczęściej spotykaną na nie odpowiedzią jest alternatywna koncepcja anonimizacji danych lub zgody ich źródła: dane dotyczące jakiejś indywidualnej osoby mogą być przekazywane albo za jej zgodą, albo w postaci zanonimizowanej, czyli wykluczającej możliwość jej identyfikacji. Ta alternatywa spotyka się jednak z podwójną krytyką, ponieważ z jednej strony zarzuca się jej, że sama anonimizacja danych pochodzących od jakiejś osoby nie uprawnia jeszcze do ich przekazywania bez jej akceptacji, a z drugiej strony zwraca się uwagę, że osobowe dane poddane gruntownej anonimizacji mogą juź być poznawczo mało użyteczne. Jest zatem do rozważenia, czy dychotomii pełnej zgody lub pełnej anonimizacji w wielu przypadkach konfliktu swobody badań i ochrony prywatności nie powinny zastąpić bardziej zróżnicowane koncepcje pośrednie (np. procedura pseudonimizacji).

Badania zwalniane z oceny etycznej

W obecnej etyce badań naukowych przyjmuje się niemalże jednomyślnie, że wszelkie badania z udziałem ludzi wymagają stosownej kontroli etycznej. To założenie nie jest jednak równoznaczne z wymaganiem, aby każde takie badanie już przed jego rozpoczęciem, czyli na etapie projektu, przechodziło pełną ocenę odpowiedniej komisji etycznej. Postulowana etyczna kontrola projektu badawczego może bowiem prowadzić do wniosku, że kwalifikuje się on do zwolnienia z pełnej oceny komisji etycznej. Aby doprecyzować tę proceduralną możliwość, należy rozważyć trzy kwestie: (1) jakie kategorie czy też typy badań mogą być zasadnie zwalniane z pełnej komisyjnej oceny etycznej; (2) jaki indywidualny lub instytucjonalny podmiot jest najbardziej powołany, aby dokonać takiego aktu lub werdyktu, tzn. albo zwolnić twórców projektowanego badania z wymogu uzyskania wcześniejszej akceptacji komisji etycznej, albo przynajmniej orzec, że ich projekt kwalifikuje się do zwolnienia z tego obowiązku; (3) jak właściwie rozumieć werdykt zwalniający jakiś projekt z pełnej komisyjnej oceny etycznej: czy chodzi w nim o to, że (a) przejrzany projekt ze względu na jego etyczną niedyskusyjność wcale nie wymaga dalszej uwagi lub też oceny etycznej, czy że (b) wymaga on pewnej oceny, ale nie instytucjonalnej komisji etycznej, lecz jakiegoś innego, mniej formalnego podmiotu (w skrajnym przypadku samych jego twórców), czy że (c) jego oceny powinna wprawdzie dokonać komisja etyczna, ale działająca w jej składzie niepełnym i w trybie uproszczonym.

Ochrona danych osobowych w badaniach medycznych opartych na dokumentacji pacjentów

Obowiązujące także w naszym kraju przepisy RODO nie ułatwiają – dyplomatycznie mówiąc – wykorzystywania medycznej dokumentacji pacjentów do celów badawczych, niemniej jednak dopuszczają je w trzech sytuacjach: (1) gdy dane pacjentów są udostępniane za ich ważną zgodą (co jednak zdarza się rzadko, ponieważ ważną zgodą w rozumieniu RODO jest jedynie zgoda konkretna – specific – a tej trudno udzielić na badania planowane dopiero w przyszłości); (2) gdy dane pacjentów są udostępniane w formie ściśle zanonimizowanej, tzn. oczyszczonej z wszelkich bezpośrednich i pośrednich identyfikatorów (bez których jednak stają się często poznawczo jałowe); a wreszcie (3) gdy przetwarzanie danych medycznych bez zgody pacjenta jest (a) niezbędne do celów naukowych (lub statystycznych), (b) zabezpieczone odpowiednimi środkami (jak minimalizacja danych lub pseudonimizacja), a także (c) uzasadniane przez odpowiednią podstawę prawną w przepisach krajowych. Kłopot polskich badaczy pragnących wykorzystać medyczną dokumentację pacjentów do celów badawczych polega na tym, że z trzech furtek uchylanych przez RODO dwie pierwsze są dla nich wprawdzie otwarte, ale ze wskazanych względów niewystarczające, natomiast trzecia byłaby może wystarczająca, ale - ze względu na „zamek” wymieniony w punkcie (c) - nie ma pewności, czy jest otwarta.

Etyczne aspekty polskiej polityki migracyjnej

(a) stanowisko Polski wobec unijnego mechanizmu solidarnej relokacji migrantów

(b) dostęp uchodźców i osób ubiegających się o azyl do polskiej opieki zdrowotnej

(c) perspektywy integracji migrantów planujących dłuższy pobyt w Polsce

(d) prawa i problemy migrantów zarobkowych.

Wolność słowa a ochrona przed słowną napaścią

czy przepisy polskiego prawa chroniące jednostkę przed różnymi formami przemocy słownej (zniesławieniem, zniewagę, mową nienawiści) spełniają swoje zadanie i nie stanowią zagrożenia dla wolności słowa.

Spory o program nauczania w polskich szkołach publicznych

rola religii, edukacja seksualna, kompleksowa edukacja zdrowotna.